Απαίτηση Εξειδίκευσης στην Εξ Αποστάσεως Παρέμβαση

Η παροχή διαδικτυακής συμβουλευτικής υποστήριξης και ψυχοεκπαίδευσης σε ανήλικους με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ) ή Δυσλεξία — και στους γονείς τους — απαιτεί σαφή επαγγελματική επάρκεια. Δεν αρκεί η θεωρητική γνώση της διαταραχής. Το διαδικτυακό περιβάλλον έχει τους δικούς του κανόνες και απαιτεί εξειδικευμένη εκπαίδευση που καλύπτει:

• Την ιδιαιτερότητα της θεραπευτικής σχέσης από απόσταση.
• Τη διαχείριση του απορρήτου.
• Τις δεοντολογικές αρχές.
• Τις τεχνικές προσαρμογές για παιδιά με μειωμένη συγκέντρωση ή ανάγκη για πολυαισθητηριακά ερεθίσματα.

Η απλή χρήση μιας πλατφόρμας τηλεδιάσκεψης, όπως το Zoom ή το Teams, δε συνιστά θεραπεία.

Πιστοποίηση, Ασφάλεια και Αποτελεσματικότητα

Σύμφωνα με διεθνείς οδηγίες (όπως της APA, 2021, και της Βρετανικής Ψυχολογικής Εταιρείας, 2020), οι επαγγελματίες που παρέχουν υπηρεσίες εξ αποστάσεως οφείλουν να διαθέτουν πιστοποιημένη κατάρτιση και σαφές πρωτόκολλο παρέμβασης. Αυτό είναι απαραίτητο για να διασφαλιστούν η ασφάλεια, η αποτελεσματικότητα και τα όρια της διαδικτυακής θεραπείας.

Η εξ αποστάσεως εργασία με ανήλικους απαιτεί ειδικές δεξιότητες, όπως:

• Διαχείριση της προσοχής.
• Δομημένο υλικό προσαρμοσμένο για την οθόνη.
• Αξιοποίηση πολυαισθητηριακών εργαλείων.
• Ικανότητα να κρατήσουν το παιδί αφοσιωμένο χωρίς να το μετατραπούν σε ψυχαγωγό.

Προκλήσεις και Όρια στην Εξ Αποστάσεως Αξιολόγηση & Παρέμβαση

Ένα κρίσιμο σημείο είναι η αξιολόγηση & παρέμβαση εξ αποστάσεως. Παρότι ορισμένες διαδικασίες μπορούν να διεξαχθούν διαδικτυακά, υπάρχουν περιορισμοί που πρέπει να αναγνωρίζονται ξεκάθαρα. Η τηλε-αξιολόγηση και παρέμβαση απαιτεί κατάλληλα εργαλεία, σταθερό περιβάλλον και τη σαφή κατανόηση ότι δεν υποκαθιστά πάντοτε τη διά ζώσης κλινική εκτίμηση (Dimitriadou, 2023). Η υπευθυνότητα σε αυτό το σημείο είναι βασικό στοιχείο επάρκειας και όχι απλώς δεοντολογίας.

Προϋποθέσεις Ασφάλειας και Διαχείριση Κρίσεων

Θέμα-κλειδί στην online υποστήριξη είναι οι προϋποθέσεις ασφάλειας. Ο θεραπευτής πρέπει να γνωρίζει εκ των προτέρων και να έχει ενημερώσει τους γονείς για:

• Τον χώρο όπου βρίσκεται ο ανήλικος κατά τη συνεδρία.
• Ποιος ενήλικος είναι διαθέσιμος σε περίπτωση ανάγκης.
• Τον τρόπο διαχείρισης κρίσεων εξ αποστάσεως.
• Τα πρωτόκολλα και τις διαδικασίες που πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς.

Το διαδικτυακό περιβάλλον μπορεί να λειτουργήσει άριστα, αρκεί να μην δουλεύει κανείς «στα τυφλά» αλλά με σαφήνεια και προετοιμασία.

Ο Ρόλος των Γονέων και η Ψυχοεκπαίδευση

Η βιβλιογραφία δείχνει σταθερά ότι τόσο η ΔΕΠ-Υ όσο και η Δυσλεξία έχουν ισχυρή γενετική συνιστώσα (Faraone et al., 2015· Olson et al., 2011). Αυτή η επιστημονική διαπίστωση καθιστά την ενεργή συμμετοχή των γονέων όχι απλώς ευκταία, αλλά βασική προϋπόθεση αποτελεσματικότητας.

Η ψυχοεκπαίδευση προς τους γονείς πρέπει να είναι δομημένη και να περιλαμβάνει:

• Εκμάθηση δεξιοτήτων.
• Κατανόηση των μηχανισμών της συμπεριφοράς.
• Εφαρμογή πρακτικών στρατηγικών στην καθημερινότητα. Αυτή δεν είναι μια γενική συζήτηση, αλλά εστιασμένη παρέμβαση, πέρα από γενικές συμβουλές όπως «κάντε πρόγραμμα» και «ενισχύστε το κίνητρο».

Ειδικές Προσαρμογές στην Online Παρέμβαση

Στην online παρέμβαση απαιτούνται συγκεκριμένες προσαρμογές για να διατηρηθεί η προσοχή και η συμμετοχή του ανηλίκου, όπως:

• Μικρές, διαχειρίσιμες ενότητες εκπαίδευσης.
• Οπτική οργάνωση της πληροφορίας.
• Δομημένα βήματα παρέμβασης.
• Εργαλεία καθοδήγησης στην οθόνη (screen-coaching).
• Τεχνικές που κρατούν το παιδί ενεργό συμμετέχοντα χωρίς να προκαλούν υπερδιέγερση.

Οι παρεμβάσεις αυτές πρέπει να βασίζονται σε ερευνητικά δεδομένα και όχι σε προσωπικές «έμπνευσεις», όσο καλοπροαίρετες κι αν είναι.

Συμπέρασμα

Η online υποστήριξη μπορεί να είναι εξαιρετικά αποτελεσματική, αλλά μόνο όταν εφαρμόζεται από επαγγελματία που διαθέτει την κατάλληλη εκπαίδευση, τη σωστή κλινική κρίση και την ικανότητα να επιλέγει πότε το εξ αποστάσεως πλαίσιο είναι κατάλληλο και πότε όχι. Η τεχνολογία λειτουργεί ως βοήθημα, αλλά η επάρκεια του επαγγελματία είναι ο καθοριστικός παράγοντας για την ποιότητα της παρέμβασης.

 

Βιβλιογραφία

1.American Psychological Association. (2021). Guidelines for the Practice of Telepsychology. APA.
2.British Psychological Society. (2020). Guidance for Psychologists Working with Telepsychology. BPS.
3.Barkley, R. A. (2015). Attention-Deficit Hyperactivity Disorder: A Handbook for Diagnosis and Treatment (4th ed.). The Guilford Press.
4.Dimitriadou, I. (2023). Online Dyslexia Intervention via Technology Support; Study in Greece. Peer-Reviewed Journal Article published in Springer Nature Switzerland AG, LNCS 14026, pp. 191-203, link.springer.com

5.Faraone, S. V., Larsson, H., & Franke, B. (2015). The genetics of ADHD: A review of the evidence. Psychological Medicine, 45(11), 1–14.
6.Olson, R. K., Keenan, J. M., Byrne, B., & Samuelsson, S. (2011). Genetic and environmental influences on reading and dyslexia. Behavior Genetics, 41(4), 1–17.

Ιωάννα Δημητριάδου

Ψυχολόγος-Ειδική Παιδαγωγός

Εξειδίκευση στη Δυσλεξία, στη ΔΕΠ-Υ και στις Μαθησιακές Διαταραχές, PgD

Orton-Gillingham Practitioner / Executive Functioning Coach (Dr. Erica Warren)

CBT-informed Συμβουλευτική Υποστήριξη και Ψυχοεκπαίδευση Γονέων

Μετεκπαιδευόμενη στη Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεραπεία (Beck Institute)

Συγγραφέας στην Upbility

Μέλος της British Psychological Society, GMBPsS, GBC