Το συγκρουσιακό διαζύγιο αποτελεί έναν σημαντικό ψυχοκοινωνικό παράγοντα κινδύνου για την ψυχική υγεία παιδιών και εφήβων, με τα κορίτσια να εμφανίζουν συχνότερα εσωτερικευμένα συμπτώματα όπως άγχος, καταθλιπτική διάθεση και χαμηλή αυτοεκτίμηση. Η δραματοθεραπεία, ως μορφή θεραπείας μέσω των εκφραστικών τεχνών, προσφέρει ένα ασφαλές πλαίσιο συμβολικής έκφρασης και επεξεργασίας τραυματικών εμπειριών.
- Συγκρουσιακό διαζύγιο και ψυχοσυναισθηματικές επιπτώσεις στα κορίτσια
Έρευνες δείχνουν ότι δεν είναι το ίδιο το διαζύγιο, αλλά το υψηλό επίπεδο γονεϊκής σύγκρουσης, που σχετίζεται με αυξημένα επίπεδα ψυχολογικής δυσφορίας στα παιδιά (Kelly & Emery, 2003). Τα κορίτσια τείνουν να εσωτερικεύουν τη σύγκρουση, παρουσιάζοντας άγχος, ενοχές, καταθλιπτική διάθεση και δυσκολίες στη διαμόρφωση ταυτότητας, ιδιαίτερα κατά την εφηβεία (Cummings & Davies, 2010). Συχνά αναλαμβάνουν ρόλους «συναισθηματικού φροντιστή» ή βιώνουν διχασμένη πίστη μεταξύ των γονέων, γεγονός που επιβαρύνει περαιτέρω την ψυχική τους ανθεκτικότητα.
- Θεωρητικό πλαίσιο της δραματοθεραπείας
Η δραματοθεραπεία βασίζεται σε ψυχοδυναμικές, ανθρωπιστικές και συστημικές θεωρίες, αξιοποιώντας το παιχνίδι ρόλων, τη δραματοποίηση, την αφήγηση και το σύμβολο ως θεραπευτικά μέσα (Jones, 2007). Σύμφωνα με τον Winnicott (1971), το παιχνίδι δημιουργεί έναν «ενδιάμεσο χώρο» όπου το άτομο μπορεί να επεξεργαστεί επώδυνες εμπειρίες με ασφάλεια. Στο πλαίσιο αυτό, η δραματοθεραπεία επιτρέπει στο παιδί ή την έφηβη να εκφράσει συναισθήματα που δεν είναι ακόμη λεκτικοποιήσιμα, χωρίς την πίεση της άμεσης αποκάλυψης.
- Δραματοθεραπεία και κορίτσια από συγκρουσιακό διαζύγιο
Για τα κορίτσια που έχουν βιώσει έντονη οικογενειακή σύγκρουση, η δραματοθεραπεία προσφέρει:
- Συμβολική εξωτερίκευση εσωτερικών συγκρούσεων μέσω ρόλων και ιστοριών (Landy, 2009).
- Ενίσχυση της αυτοεκτίμησης και της προσωπικής ταυτότητας, μέσα από την ενεργητική συμμετοχή και τη δημιουργία.
- Ρύθμιση συναισθημάτων και μείωση άγχους, καθώς το σώμα και η δράση λειτουργούν ως μέσα αποφόρτισης (Emunah, 2015).
- Ασφαλή επεξεργασία τραυματικών εμπειριών, χωρίς επανατραυματισμό, καθώς το παιδί διατηρεί έλεγχο της απόστασης από το βίωμα.
Ιδιαίτερα στην εφηβεία, όπου ο λόγος μπορεί να χρησιμοποιείται αμυντικά ή να συνοδεύεται από ντροπή, η δραματοθεραπεία αποτελεί μια αναπτυξιακά κατάλληλη παρέμβαση.
- Κλινικές και πρακτικές επισημάνσεις
Η αποτελεσματικότητα της δραματοθεραπείας ενισχύεται όταν:
- εφαρμόζεται από εξειδικευμένο και πιστοποιημένο δραματοθεραπευτή,
- υπάρχει συνεργασία με το οικογενειακό σύστημα, όταν αυτό είναι εφικτό,
- εντάσσεται σε ένα ολιστικό θεραπευτικό πλαίσιο, ειδικά σε περιπτώσεις έντονου τραύματος ή συνοδών ψυχοπαθολογικών συμπτωμάτων.
- Συμπεράσματα
Η δραματοθεραπεία συνιστά μια κατάλληλη και αποτελεσματική θεραπευτική προσέγγιση για κορίτσια που προέρχονται από συγκρουσιακό διαζύγιο. Μέσω της δημιουργικής και συμβολικής έκφρασης, προσφέρει έναν ασφαλή χώρο κατανόησης, επεξεργασίας και ενδυνάμωσης, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ψυχοσυναισθηματική τους αποκατάσταση.
Βιβλιογραφία
- Cummings, E. M., & Davies, P. T. (2010). Marital conflict and children: An emotional security perspective. Guilford Press.
- Emunah, R. (2015). Self-revelatory performance: Heart of drama therapy. Jessica Kingsley Publishers.
- Jones, P. (2007). Drama as therapy: Theory, practice and research. Routledge.
- Kelly, J. B., & Emery, R. E. (2003). Children’s adjustment following divorce: Risk and resilience perspectives. Family Relations, 52(4), 352–362.
- Landy, R. J. (2009). Role theory and the role method of drama therapy. Jessica Kingsley Publishers.
- Winnicott, D. W. (1971). Playing and reality. Tavistock.
Ιωάννα Δημητριάδου
Ψυχολόγος-Ειδική Παιδαγωγός
Εξειδίκευση στη Δυσλεξία, στη ΔΕΠ-Υ και στις Μαθησιακές Διαταραχές, PgD
Orton-Gillingham Practitioner / Executive Functioning Coach (Dr. Erica Warren)
CBT-informed Συμβουλευτική Υποστήριξη και Ψυχοεκπαίδευση Γονέων
Μετεκπαιδευόμενη στη Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεραπεία (Beck Institute)
Συγγραφέας στην Upbility
Μέλος της British Psychological Society, GMBPsS, GBC